Wie was Jan van der Zee?

Jan van der Zee was een Groningse kunstenaar, die werd geboren in Leeuwarden in 1898. Van kinds af aan was Van der Zee al aan het tekenen. Zijn tekenleraar aan de HBS in Leeuwarden bracht hem in contact met Jan Mankes, een schilder van kalme stillevens, bij wie hij enige tijd tekenles volgde. In 1921 vertrok Jan van der Zee naar Groningen om een opleiding te volgen aan de kunstacademie Minerva. Daar werd hij lid van kunstenaarsvereniging De Ploeg, en ontmoette daar andere Groningse schilders zoals Johan Dijkstra.

5688916_origDe Ploeg was een vereniging van jonge Groningse kunstenaars, die zich afzette tegen de vrij traditionele Groningse kunstwereld van begin vorige eeuw. In de jaren twintig experimenteerden de leden van De Ploeg met expressionisme en impressionisme. Moderne internationale kunststromingen dus, maar met een regionale gebondenheid. De stijl van De Ploeg verschilde erg per lid, maar veel leden, waaronder Jan van der Zee, haalden inspiratie uit de weidse landelijke omgeving rond Groningen.

Het is ook hier dat de binding van Jan van der Zee met Garnwerd naar boven komt. Hoewel het werk van de schilder naarmate zijn carrière vorderde vaker richting het abstracte ging, is veel van zijn vroege oeuvre expressionistisch van aard en beeldt het Groningse weiden en dorpsgezichten af. Van der Zee schilderde in die realistisch-expressionistische trant ook een aantal olieverfschilderijen van de veerpont bij Garnwerd, waarop duidelijk Café Hammingh en molen De Meeuw afgebeeld staat.

In 1950 verliet Jan van der Zee De Ploeg en richtte ‘Het Narrenschip’ op. Het werk van Van der Zee is in binnen- en buitenland tentoongesteld, en in 1965 ontving hij de Culterele Prijs van de Provincie Groningen. Van der Zee overleed in 1988 en liet een zeer divers oeuvre van tekeningen, schilderijen, houtsnijwerk, drukwerk en architectuur na van allerlei vormen en stijlen, waaronder een aantal glas-in-loodramen voor de Groningse Martinikerk.